माइजोगमाई–५, इलाम रबिबजार न्युजद्वारा आयोजित “सूचनाको हक सम्बन्धि नागरिकको अधिकार” कार्यक्रम अन्तर्गत इलाम जिल्लाको माइजोगमाई गाउँपालिका–५ स्थित सिरिसे माध्यमिक विद्यालयमा गरिएको स्थलगत अवलोकन तथा अन्तरक्रियाले विद्यालयका विविध पक्षलाई उजागर गरेको छ। कार्यक्रममा विद्यालयको शैक्षिक अवस्था, भौतिक पूर्वाधार, विद्यार्थी अनुशासन, पारदर्शिता तथा समग्र व्यवस्थापनका विषयमा विस्तृत छलफल गरिएको थियो।
कार्यक्रममा सहभागी शिक्षक, विद्यार्थी तथा सरोकारवालाहरूले विद्यालयमा रहेका केही महत्वपूर्ण समस्याहरू सम्बन्धित निकायसमक्ष पुर्याई समाधानका लागि पहल गरिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्। सहभागीहरूको भनाइअनुसार विद्यालयको समग्र वातावरण सुधार गरी विद्यार्थीहरूलाई अझ गुणस्तरीय र सुरक्षित शैक्षिक वातावरण उपलब्ध गराउन आवश्यक कदम चालिनु समयको माग बनेको छ।
विद्यालयका शिक्षक इन्द्र प्रसाद चापागाईंले विद्यालयमा रहेको प्रमुख समस्यामध्ये खेलमैदानको अभाव तथा तारबार (घेराबार) को समस्या रहेको जानकारी दिनुभयो। उहाँका अनुसार विद्यालय परिसरलाई सुरक्षित तथा व्यवस्थित बनाउन बलियो घेराबारको आवश्यकता रहेको छ भने पर्याप्त खेलमैदानको व्यवस्था हुन सके विद्यार्थीहरूको शारीरिक तथा मानसिक विकासमा थप टेवा पुग्ने थियो।
त्यसैगरी विद्यालयमा जडान गरिएको सिसी क्यामेरा चट्याङका कारण बिग्रिएको जानकारी दिँदै शिक्षक चापागाईंले विद्यालयमा सुरक्षा तथा निगरानी प्रणाली प्रभावकारी बनाउन उक्त उपकरण मर्मत वा पुनःस्थापना गर्न आवश्यक रहेको बताउनुभयो। उहाँका अनुसार कुनै घटना वा गतिविधिको निगरानी तथा आवश्यक जाँचबुझका लागि सिसी क्यामेराको महत्वपूर्ण भूमिका रहने गर्दछ।
कार्यक्रमका क्रममा विद्यालयका प्रधानाध्यापकसँग प्रत्यक्ष भेटवार्ता गर्ने योजना भए पनि उहाँको स्वास्थ्य अवस्था अनुकूल नभएका कारण विद्यालयका शिक्षक इन्द्र प्रसाद चापागाईंसँग रबिबजार न्युजका पत्रकार पदम लिम्बुले विस्तृत अन्तरवार्ता लिनुभएको थियो।
विद्यालयमा हाल करिब १०० जना विद्यार्थी अध्ययनरत रहेको जानकारी दिइएको छ। विद्यालयमा विद्यार्थीहरूको अनुशासन सन्तोषजनक रहेको पाइएको छ भने शैक्षिक गतिविधिहरू नियमित रूपमा सञ्चालन भइरहेको अवलोकन टोलीले जनाएको छ।
शिक्षक चापागाईंका अनुसार विद्यालयले आर्थिक पारदर्शितालाई विशेष महत्व दिएको छ। विद्यालयको वार्षिक बजेट तथा खर्च विवरण सार्वजनिक गरिने गरिएको छ, जसले विद्यालयप्रति अभिभावक तथा समुदायको विश्वास अझ बलियो बनाएको छ। विद्यालयको आर्थिक व्यवस्थापन पारदर्शी र उत्तरदायी ढंगले सञ्चालन भइरहेको उहाँले बताउनुभयो।
विद्यालयको पुस्तकालय (लाइब्रेरी) पनि व्यवस्थित अवस्थामा रहेको पाइएको छ। विद्यार्थी तथा पाठकहरूका लागि आवश्यक अध्ययन सामग्री उपलब्ध रहेको र पुस्तकहरू नियमित रूपमा अध्ययनका लागि लैजाने तथा फिर्ता गर्ने व्यवस्था प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गरिएको जानकारी दिइएको छ। यसले विद्यार्थीहरूमा अध्ययन संस्कृतिको विकास गर्न सकारात्मक भूमिका खेलेको देखिन्छ।
कार्यक्रमका क्रममा विद्यालयमा रहेको खानेपानी समस्याबारे पनि छलफल गरिएको थियो। विगतमा पानीको समस्या विद्यालयको प्रमुख चुनौतीका रूपमा रहेको भए पनि विद्यालयका शिक्षकहरूको सक्रिय पहलमा अधिकांश समस्या समाधान भइसकेको छ। तथापि, अझै एक स्थानमा पानी सम्बन्धी समस्या बाँकी रहेको र त्यसको समाधानका लागि सम्बन्धित निकायको ध्यान जान आवश्यक रहेको सहभागीहरूले बताएका छन्।
विद्यालयको कम्प्युटर ल्याब तथा शैक्षिक सामग्रीहरूको अवलोकन गर्दा आवश्यक सामग्रीहरू उपलब्ध रहेको पाइएको छ। विद्यार्थीहरूलाई सूचना प्रविधिसम्बन्धी शिक्षा प्रभावकारी रूपमा प्रदान गरिएको र शिक्षकहरूले प्रयोगात्मक सिकाइलाई प्राथमिकता दिएको समेत अवलोकन टोलीले जनाएको छ।
यसैबीच विद्यालयमा अध्ययनरत तीन जना अपाङ्गता भएका विद्यार्थीहरूका लागि आवश्यक भौतिक पूर्वाधारको अभाव रहेको विषय पनि उठाइएको छ। विशेषगरी भवनमा आवतजावत गर्दा भर्याङ चढ्न–ओर्लन उनीहरूलाई कठिनाइ हुने गरेको पाइएको छ। अपाङ्गता भएका विद्यार्थीहरूको सहज पहुँच सुनिश्चित गर्न र्याम्प तथा अपाङ्गमैत्री संरचना निर्माण गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ। यसतर्फ स्थानीय तह, सम्बन्धित सरकारी निकाय तथा सरोकारवाला संस्थाहरूले शीघ्र ध्यान दिनुपर्ने सहभागीहरूको माग रहेको छ।
कार्यक्रमको निष्कर्षमा विद्यालयमा अनुशासन, पारदर्शिता, शैक्षिक गतिविधि तथा व्यवस्थापनका धेरै सकारात्मक पक्षहरू रहेको पाइए पनि खेलमैदान, घेराबार, सिसी क्यामेरा, बाँकी रहेको खानेपानी समस्या तथा अपाङ्गमैत्री पूर्वाधार निर्माणजस्ता विषय तत्काल सम्बोधन गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको औँल्याइएको छ। सहभागीहरूले सम्बन्धित निकायलाई विद्यालयको समग्र विकासका लागि आवश्यक सहयोग तथा पहल गर्न आग्रह गरेका छन्।
रबिबजार न्युजद्वारा सञ्चालित “सूचनाको हक सम्बन्धि नागरिकको अधिकार” कार्यक्रमले स्थानीय विद्यालयका वास्तविक अवस्था सार्वजनिक गर्दै शिक्षा क्षेत्रमा सुधार र उत्तरदायित्व अभिवृद्धि गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको सहभागीहरूको भनाइ रहेको छ।
