इलाम, असार । सूर्योदय नगरपालिका–१० स्थित फिक्कल माध्यमिक विद्यालयले गुणस्तरीय शिक्षा, विद्यार्थीमैत्री वातावरण र समुदायसँगको सहकार्यका माध्यमबाट आफूलाई जिल्लाकै अग्रणी सामुदायिक विद्यालयका रूपमा स्थापित गर्दै आएको छ। विद्यालयका प्रधानाध्यापक राजेन श्रेष्ठले विद्यालयको शैक्षिक अवस्था, उपलब्धि, चुनौती तथा भावी योजनाबारे जानकारी दिँदै विद्यार्थीको समग्र विकासलाई केन्द्रमा राखेर काम भइरहेको बताएका छन्।
सूचनाको हक तथा नागरिकको अधिकार न्युजद्वारा सञ्चालित अनुगमन तथा अन्तरक्रिया कार्यक्रमका क्रममा पत्रकार पदम लिम्बुसँग कुराकानी गर्दै प्रधानाध्यापक श्रेष्ठले विद्यालयले पछिल्ला वर्षहरूमा शैक्षिक, भौतिक तथा व्यवस्थापकीय क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको बताए।
उनका अनुसार गत वर्ष विद्यालयमा १ हजार १७ जना विद्यार्थी अध्ययनरत थिए। यस वर्ष विद्यार्थी सङ्ख्यामा केही कमी देखिए पनि आगामी शैक्षिक सत्रमा पुनः विद्यार्थी सङ्ख्या वृद्धि हुने विश्वास विद्यालय प्रशासनले लिएको छ। “हामीसँग सक्षम शिक्षक टोली, व्यवस्थित शैक्षिक वातावरण र विद्यार्थीको आवश्यकता बुझेर काम गर्ने संस्कार छ,” उनले भने, “त्यसैले आगामी दिनमा अझ धेरै विद्यार्थी आकर्षित हुने अपेक्षा गरेका छौँ।”
एसईई नतिजाले थप उत्साह
यस वर्षको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) मा विद्यालयका ६४ प्रतिशत विद्यार्थी उत्तीर्ण भएका छन्। प्रधानाध्यापक श्रेष्ठका अनुसार यो नतिजा विद्यार्थीको मेहनत, शिक्षकको समर्पण र अभिभावकको सहयोगको प्रतिफल हो।
“विद्यार्थीले गरेको लगनशील अध्ययनको परिणामस्वरूप प्राप्त उपलब्धिले हामी सबैलाई खुसी बनाएको छ। अभिभावकहरू पनि विद्यालयको नतिजाप्रति सन्तुष्ट हुनुहुन्छ,” उनले बताए।
अनुगमन र अध्ययन भ्रमणको केन्द्र
विद्यालयको शैक्षिक अभ्यास र व्यवस्थापन प्रणालीबारे जानकारी लिन विभिन्न निकायबाट नियमित अनुगमन हुने गरेको छ। शिक्षक सेवा तथा पालिका स्तरबाट समेत समय–समयमा अनुगमन हुने गरेको प्रधानाध्यापक श्रेष्ठले जानकारी दिए।
उनका अनुसार हरेक वर्ष सयभन्दा बढी विद्यालयका विद्यार्थी तथा शिक्षकहरू फिक्कल माध्यमिक विद्यालयमा अध्ययन अवलोकन तथा भ्रमणका लागि आउने गरेका छन्। उनीहरू विद्यालयको शैक्षिक व्यवस्थापन, प्रयोगशाला, पुस्तकालय, सूचना प्रविधि तथा अन्य अभ्यासबारे जानकारी लिने गर्छन्।
नाजुक अवस्थादेखि नमुना विद्यालयसम्मको यात्रा
प्रधानाध्यापक श्रेष्ठका अनुसार केही वर्षअघि विद्यालयको अवस्था सन्तोषजनक थिएन। तर नमुना विद्यालय कार्यक्रमअन्तर्गत विभिन्न सुधारका प्रयास सुरु भएपछि विद्यालयले उल्लेखनीय परिवर्तन हासिल गरेको हो।
“विगतमा विद्यालयको अवस्था निकै चुनौतीपूर्ण थियो। तर सबै पक्षको सहयोग र निरन्तर प्रयासका कारण आज विद्यालयले फरक पहिचान बनाउन सफल भएको छ,” उनले बताए।
विद्यार्थीको घरदैलोमा पुग्ने विद्यालय
फिक्कल माध्यमिक विद्यालयको विशेषता भनेको विद्यार्थी र अभिभावकसँगको निकट सम्बन्ध हो। प्रधानाध्यापकदेखि शिक्षकहरू विद्यार्थीको घरमै पुगेर उनीहरूको अवस्था बुझ्ने, समस्याबारे छलफल गर्ने र समाधान खोज्ने अभ्यासमा सक्रिय छन्।
विद्यालयले पढाइ छाड्ने जोखिममा रहेका विद्यार्थीलाई पुनः विद्यालयमा ल्याउने, उनीहरूको मनोस्थिति बुझ्ने तथा आवश्यक परामर्श प्रदान गर्ने कार्यलाई प्राथमिकता दिएको छ।
“यदि कुनै विद्यार्थी निराश वा समस्यामा देखिन्छ भने हामी उसको घरसम्म पुग्छौँ। अभिभावक, हजुरबा–हजुरआमा तथा परिवारका सदस्यसँग छलफल गरेर समस्या बुझ्ने र समाधान खोज्ने प्रयास गर्छौँ,” प्रधानाध्यापक श्रेष्ठले बताए।
यस अभ्यासले विद्यालय र समुदायबीचको सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाएको छ। अभिभावकहरूले विद्यालयप्रति विश्वास व्यक्त गर्दै सहयोग र हौसला प्रदान गरिरहेको विद्यालय प्रशासनको भनाइ छ।
भौतिक पूर्वाधारमा अझै चुनौती
उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरे पनि विद्यालयले केही आधारभूत चुनौती सामना गरिरहेको छ। विशेष गरी खेलमैदान, खानेपानी तथा अतिरिक्त भवनको आवश्यकता अझै रहेको प्रधानाध्यापक श्रेष्ठले बताए।
उनका अनुसार विद्यार्थीलाई खुला वातावरणमा खेलकुद गतिविधि सञ्चालन गर्न पर्याप्त खेलमैदान छैन। त्यसैगरी टाढाबाट आउने विद्यार्थीका लागि सुरक्षित र व्यवस्थित आवासीय वातावरण सिर्जना गर्ने विषयमा पनि पहल भइरहेको छ।
“विद्यार्थीलाई पढाइसँगै खेलकुद र सिर्जनात्मक गतिविधिमा पनि सहभागी गराउन आवश्यक पूर्वाधार चाहिन्छ। खेलमैदान र खानेपानीको समस्या समाधानमा सम्बन्धित निकायको सहयोगको अपेक्षा गरेका छौँ,” उनले भने।
आधुनिक शैक्षिक पूर्वाधार
अनुगमनका क्रममा विद्यालयका विभिन्न भौतिक तथा शैक्षिक संरचनाको अवलोकन गरिएको थियो। विद्यालयमा विज्ञान प्रयोगशाला आवश्यक सामग्रीसहित सञ्चालनमा रहेको पाइयो। कम्प्युटर शिक्षाका लागि करिब ३० वटा कम्प्युटर उपलब्ध छन्, जसबाट कक्षा ९ देखि १२ सम्मका विद्यार्थी लाभान्वित भइरहेका छन्।
विद्यालयको पुस्तकालयमा पर्याप्त सन्दर्भ सामग्री तथा नयाँ पुस्तकहरू उपलब्ध छन्। त्यस्तै सफा तथा व्यवस्थित शौचालय, हात धुने धारा, साबुनको व्यवस्था, योग हल तथा अन्य आवश्यक सुविधाहरू पनि सञ्चालनमा रहेका छन्।
अनुशासन र सकारात्मक वातावरण
विद्यार्थीसँग गरिएको अन्तरक्रियामा विद्यालयको वातावरणप्रति उनीहरू सन्तुष्ट देखिएका थिए। विद्यार्थीहरूले विद्यालयमा अनुशासित र सहयोगी वातावरण रहेको बताएका थिए। शिक्षक तथा कर्मचारीको व्यवहार र शैक्षिक वातावरणप्रति पनि विद्यार्थीहरूले सकारात्मक प्रतिक्रिया दिएका थिए।
सबै विद्यालयको विकासमा जोड
प्रधानाध्यापक श्रेष्ठले आफ्नो विद्यालयको मात्र नभई सूर्योदय नगरपालिकाभित्रका सबै सामुदायिक तथा निजी विद्यालयको विकास आवश्यक रहेको बताए।
उनले प्रत्येक विद्यालयले आफ्नो क्षमता, स्रोत र अनुभवलाई सदुपयोग गर्दै गुणस्तरीय शिक्षामा जोड दिनुपर्ने उल्लेख गरे। “हामी अरूको कमजोरी खोज्नेभन्दा आफ्ना विद्यार्थी र विद्यालयलाई कसरी अझ राम्रो बनाउन सकिन्छ भन्नेमा केन्द्रित छौँ,” उनले भने।
उनका अनुसार फिक्कल माध्यमिक विद्यालयले आफूलाई उत्कृष्ट बनाउने प्रयाससँगै अन्य विद्यालयसँग अनुभव आदानप्रदान र प्राविधिक सहयोग गर्न पनि सधैँ तयार रहेको छ।
दूरदराजका विद्यार्थीको रोजाइ
विद्यालयमा इलाम जिल्लाका विभिन्न क्षेत्रका साथै फाकफोकथुम गाउँपालिका–७ एकतापालगायतका स्थानबाट समेत विद्यार्थी अध्ययनका लागि आउने गरेका छन्। यसले विद्यालयप्रतिको विश्वास र आकर्षण झन् बढ्दै गएको संकेत गर्ने विद्यालय प्रशासनको भनाइ छ।
गुणस्तरीय शिक्षा, अनुशासित वातावरण, समुदायसँगको सहकार्य तथा विद्यार्थी केन्द्रित अभ्यासका कारण फिक्कल माध्यमिक विद्यालय आज जिल्लाका सामुदायिक विद्यालयमध्ये एक उदाहरणीय शैक्षिक संस्थाका रूपमा उभिएको देखिन्छ। यद्यपि खेलमैदान, खानेपानी र केही भौतिक पूर्वाधारका चुनौती समाधान हुन सके विद्यालयले अझ प्रभावकारी सेवा प्रदान गर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
