काठमाडौं । मुलुकको स्वास्थ्य प्रणाली सञ्चालनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विभिन्न सरकारी निकायहरू लामो समयदेखि स्थायी नेतृत्वविहीन अवस्थामा सञ्चालन भइरहेका छन्। अधिकांश कार्यालय निमित्त प्रमुखको भरमा चलिरहेका कारण नीतिगत निर्णय, दीर्घकालीन योजना कार्यान्वयन तथा प्रशासनिक काममा अपेक्षित गति आउन नसकेको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ।
स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय मातहत रहेका स्वास्थ्य सेवा विभाग, वीर अस्पताल, औषधि व्यवस्था विभागलगायतका महत्वपूर्ण निकायमा स्थायी नेतृत्व नियुक्ति हुन नसक्दा सेवा प्रवाहदेखि नीति निर्माणसम्मका काम प्रभावित भइरहेको बताइएको छ। दैनिक प्रशासनिक कार्य नियमित रूपमा भइरहे पनि दीर्घकालीन योजना, संरचनागत सुधार र रणनीतिक निर्णयमा ढिलाइ भइरहेको सम्बन्धित क्षेत्रका जानकारहरूको भनाइ छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार स्वास्थ्यजस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा स्पष्ट नेतृत्वको अभाव रहँदा निर्णय प्रक्रिया कमजोर बन्ने, संस्थागत उत्तरदायित्व घट्ने तथा सेवा प्रवाहको प्रभावकारितामा असर पर्ने जोखिम बढ्छ। यसले उपचार सेवा, औषधि व्यवस्थापन, जनस्वास्थ्य कार्यक्रम र स्वास्थ्य प्रणालीको समग्र कार्यसम्पादनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्ने उनीहरूको विश्लेषण छ।
औषधि तथा स्वास्थ्य सेवासँग सम्बन्धित नियमनकारी निकायहरू प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन हुन नसक्दा सेवा गुणस्तर कायम गर्ने, नियम कार्यान्वयन गराउने र अनुगमनलाई थप सुदृढ बनाउने कार्यमा चुनौती देखिएको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ। समयमै आवश्यक निर्णय हुन नसक्दा स्वास्थ्य क्षेत्रका विभिन्न सुधार कार्यक्रमसमेत प्रभावित हुने अवस्था रहेको उनीहरू बताउँछन्।
स्वास्थ्य क्षेत्रका विज्ञहरूले सरकारले यथाशीघ्र योग्य र सक्षम नेतृत्व नियुक्त गरी संस्थागत स्थायित्व कायम गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। उनीहरूका अनुसार प्रभावकारी नेतृत्वले मात्र स्वास्थ्य प्रणालीलाई थप उत्तरदायी, पारदर्शी र जनमुखी बनाउन सहयोग पुर्याउनेछ।
हालसम्म नेतृत्व नियुक्तिको विषयमा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयबाट ठोस निर्णय सार्वजनिक नभएको अवस्थामा स्वास्थ्य क्षेत्रका कर्मचारी, सेवाग्राही र सरोकारवालाहरूले छिटो समाधानको अपेक्षा गरेका छन्।
