इलाम । कवि दिपा राई पुनका कविता कृति ‘दियोको अन्तिम लप्का’ र ‘शरद्का पहेँला पातहरू’ माथि इलाममा साहित्यिक विमर्श कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ। कार्यक्रममा कविका सिर्जनामा प्रस्तुत भाव, विषयवस्तु, प्रतीक, सामाजिक चेतना तथा साहित्यिक पक्षबारे गहन चर्चा गरिएको थियो।
इलाम नगरपालिका र साहित्य, कला, सङ्गीत प्रतिष्ठान इलामको संयुक्त आयोजनामा भदौ ५ गते शुक्रबार इलामस्थित अरनिको सङ्ग्रहालय, पुरानो दरबारमा कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो। बिहान ११ बजे सुरु भएको कार्यक्रममा साहित्य, कला तथा विभिन्न क्षेत्रसँग सम्बन्धित करिब ७० जनाको सहभागिता रहेको जनाइएको छ।
कार्यक्रममा साहित्यकार डा. मधुराज केरुङ र विमल वैद्यले कवि पुनका दुवै कविता कृतिमाथि समालोचनात्मक धारणा प्रस्तुत गरेका थिए। उनीहरूले कवितामा प्रयोग भएका विषय, भाव, बिम्ब, प्रतीक तथा कविको सिर्जनात्मक दृष्टिकोणबारे चर्चा गर्दै कृतिका विविध पक्षमाथि प्रकाश पारे।
कार्यक्रममा इलाम नगरपालिकाका प्रमुख केदार थापा प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी थिए। कवि दिपा राई पुनसँगै इतिहासकार युद्धप्रसाद वैद्य र समाजसेवी तोयानाथ भट्टराईको समेत उपस्थिति रहेको थियो।
कार्यक्रमको अध्यक्षता प्रकाश थामसुवाङले गरेका थिए भने सञ्चालन जयनारायण भट्टराईले गरेका थिए। दीप प्रज्वलन गरी कार्यक्रमको औपचारिक सुरुआत गरिएको थियो।
विमर्शका क्रममा सहभागी साहित्यकार तथा साहित्यप्रेमीहरूले कवि पुनका कृतिमा प्रकृति, जीवन, समय, सामाजिक यथार्थ र मानवीय संवेदनाले पारेको प्रभावबारे आफ्ना धारणा राखेका थिए। कवितामा व्यक्तिगत अनुभूति र सामाजिक परिवेशलाई एकसाथ प्रस्तुत गर्ने प्रयास देखिएको सहभागीहरूको धारणा थियो।
कृतिको समालोचनात्मक पक्षलाई हेर्दा प्रकृति कवितामा केवल दृश्य र सौन्दर्य प्रस्तुत गर्ने माध्यममा सीमित नभई मानवीय अनुभूति व्यक्त गर्ने महत्वपूर्ण आधार बनेको देखिन्छ। दियो, उज्यालो, अँध्यारो, पातलगायतका प्रतीक तथा बिम्बमार्फत जीवनका आशा, निराशा, पीडा, परिवर्तन र अस्तित्वका प्रश्नलाई अभिव्यक्त गर्ने प्रयास गरिएको चर्चा कार्यक्रममा भयो।
त्यस्तै, परदेशमा रहँदाको अनुभव, जन्मभूमिप्रतिको आत्मीयता, आफ्नो माटो र पहिचानसँगको सम्बन्ध पनि कविताका विभिन्न प्रसङ्गमा अनुभूत गर्न सकिने सहभागीहरूले बताएका थिए। व्यक्तिगत भोगाइलाई सामाजिक यथार्थसँग जोडेर प्रस्तुत गर्ने शैली कृतिको उल्लेखनीय पक्षका रूपमा चर्चा गरिएको थियो।
कविताको भाषाशैली सहज, संवेदनशील र बिम्बात्मक रहेको विषयमा समेत विमर्श भएको थियो। प्रकृति र दैनिक जीवनका सामान्य अनुभूतिलाई आधार बनाएर गहिरा भाव प्रस्तुत गर्ने प्रवृत्तिले पाठकसँग कविताको आत्मीय सम्बन्ध स्थापित गर्ने प्रयास गरेको देखिन्छ।
यस दृष्टिले ‘दियोको अन्तिम लप्का’ र ‘शरद्का पहेँला पातहरू’लाई प्रकृतिको वर्णनमा मात्र केन्द्रित कृतिका रूपमा नभई प्रकृति, मानिस, समाज र जीवनबीचको सम्बन्धलाई कविको दृष्टिकोणबाट अभिव्यक्त गर्ने सिर्जनाका रूपमा समेत बुझ्न सकिने कार्यक्रममा धारणा व्यक्त गरिएको थियो।
पाँचथरमा जन्मिएकी कवि दिपा राई पुनको वैवाहिक सम्बन्ध पोखरासँग जोडिएको र काठमाडौँमा घर रहेको जानकारी कार्यक्रममा दिइएको थियो। हाल अमेरिकामा बसोबास गर्दै आएकी कवि पुनले विदेशमा रहेर पनि नेपाली भाषा, साहित्य र सिर्जनासँगको सम्बन्धलाई निरन्तरता दिँदै आएको बताइएको छ।
इलाममा आयोजित विमर्श कार्यक्रमले कविका कृतिमाथि पाठक, साहित्यकार र सिर्जनासँग सम्बन्धित व्यक्तिबीच संवादको वातावरण सिर्जना गरेको आयोजकको भनाइ छ। साहित्यिक कृतिमाथि सार्वजनिक रूपमा विमर्श र पुनर्पाठ गर्ने यस्ता कार्यक्रमले नेपाली साहित्यमा सिर्जना र समालोचनाबीचको सम्बन्धलाई थप बलियो बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
